Als je als woningeigenaar zelf geen geschikt dak hebt voor zonnepanelen, of als je in een appartement woont, kan een collectief energieproject een uitweg zijn. Een dak van een buurman, de VvE-garage of een loods in de wijk: er zijn meer opties dan veel mensen beseffen. Dit zijn de huidige mogelijkheden en de regelingen die in de loop der jaren van kracht zijn geweest.
De postcoderoosregeling: afgeschaft, vervangen door de SCE
De postcoderoosregeling, officieel de 'Regeling verlaagd tarief', was een fiscale regeling: geen directe subsidie, maar een korting op de energiebelasting op de stroom die deelnemers afnamen van een collectief project. De kernvoorwaarde was dat zowel de opweklocatie als de deelnemende woningen binnen een bepaalde postcodezone lagen.
Belangrijk: deze regeling bestaat niet meer. De postcoderoosregeling is per 1 april 2023 officieel afgeschaft. Al eerder, per 2021, was de regeling gesloten voor nieuwe deelnemers. Bestaande deelnemers die vóór sluiting waren ingeschreven, konden hun lopende deelname onder bepaalde voorwaarden nog afmaken.
De regeling is vervangen door de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE). De SCE werkt anders dan de postcoderoos: in plaats van een belastingkorting ontvangen deelnemende energiecoöperaties en VvE's een directe subsidie (een exploitatiebijdrage) per opgewekte kilowattuur. De SCE wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Omdat de voorwaarden, openstellingstijdvakken en subsidiebedragen jaarlijks kunnen wijzigen, vraag je de actuele informatie bij de RVO op voordat je een project start. Neem geen genoegen met samenvattingen van derden voor beslissingen met financiële gevolgen.
Andere vormen van collectieve energie
Naast de SCE bestaan er andere samenwerkingsvormen. Een VvE kan kiezen voor een eigen collectief waarbij de opgewekte stroom direct wordt verbruikt door de gemeenschappelijke installaties van het gebouw, zoals de verlichting in de hal of de lift. Ook kan een VvE ervoor kiezen om stroom terug te leveren aan het net en de opbrengsten te verdelen onder de leden. Voor buurtinitiatieven bestaan er soms lokale coöperaties die meerdere daken gebruiken en waar je als lid aan kunt deelnemen. Elke vorm heeft zijn eigen voor- en nadelen op het gebied van organisatie, investering en verdeling van de opbrengsten.
Praktische stappen naar een collectief project
Een gezamenlijk energieproject start altijd met draagvlak. Voor een VvE betekent dit het bespreken van de wens en mogelijkheden tijdens een algemene vergadering. Voor een buurtproject begint het vaak met een paar enthousiaste buren. De volgende stappen vormen een gangbare route:
- Verkenning en haalbaarheid: Onderzoek welke daken in de buurt of van de VvE geschikt zijn. Vraag meerdere installateurs om advies op maat. De kosten hangen af van de grootte van het dak, de benodigde aanpassingen en de gekozen techniek.
- Kies een rechtsvorm: Beslis hoe je het project wilt beheren. Een VvE kan het vaak in eigen beheer doen. Een buurtproject kiest meestal voor een coöperatie of vereniging. Dit is belangrijk voor aansprakelijkheid, contracten met energieleveranciers en de verdeling van de opbrengst. Voor toegang tot de SCE moet de aanvrager een energiecoöperatie of VvE zijn die aan specifieke eisen voldoet; controleer dit bij de RVO.
- Financiering regelen: Bekijk de mogelijkheden voor gezamenlijke financiering. Soms is een lening bij een groenfonds een optie, of een bijdrage per deelnemer. Dit kan per project verschillen.
- Check de vergunningen: Voor het plaatsen van zonnepanelen op een groot dak of een veldopstelling zijn vaak een omgevingsvergunning en/of bouwtechnische toetsing nodig. Controleer dit altijd vooraf via het Omgevingsloket. De regels voor vergunningvrij bouwen verschillen per gemeente en omgevingsplan.
- Aansluiting en contracten: Regel de aansluiting op het elektriciteitsnet met de netbeheerder en sluit een contract af met een energieleverancier. Let op: zorg dat contracten en afspraken aansluiten op de huidige SCE-regels en niet op de inmiddels afgeschafte postcoderoosregeling.
Hoe kies je de beste aanpak?
De keuze voor een specifieke aanpak hangt sterk af van je situatie:
- Kies voor een VvE-intern project als het gebouw een groot, gemeenschappelijk dak heeft (zoals van een garage of portiek) en de bewoners bereid zijn samen te investeren in installaties die ten goede komen aan het gehele complex.
- Kies voor deelname aan een energiecoöperatie (SCE) als jouw eigen dak niet geschikt is, maar er in jouw directe wijk initiatiefnemers zijn met een geschikte locatie. Informeer altijd of de betreffende coöperatie actief deelneemt aan de SCE en in welk openstellingstijdvak zij subsidie hebben aangevraagd of ontvangen.
Let op de veranderende regels
Het financiële en wettelijke speelveld voor collectieve energieprojecten verandert regelmatig. Een aantal punten om in de gaten te houden:
- Postcoderoosregeling (Regeling verlaagd tarief): afgeschaft per 1 april 2023, gesloten voor nieuwe deelnemers per 2021. Niet meer van toepassing voor nieuwe projecten.
- SCE (Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking): de huidige opvolger, uitgevoerd door de RVO. Voorwaarden, subsidiebedragen en openstellingstijdvakken wijzigen jaarlijks. Raadpleeg altijd de actuele informatie op de website van de RVO (rvo.nl).
- Salderingsregeling: de salderingsregeling voor individuele zonnepanelen is onderwerp van politieke besluitvorming geweest. Controleer de actuele wettelijke status via de rijksoverheid (rijksoverheid.nl), want de regels op dit punt kunnen zijn gewijzigd na de publicatiedatum van dit artikel.
- Aanvullende gemeentelijke en provinciale regelingen: sommige gemeenten of provincies kennen eigen duurzaamheidsregelingen. Informeer bij je gemeente naar actuele mogelijkheden.
Het is bij elk nieuw project verstandig om de actuele stand van zaken na te gaan bij officiële bronnen zoals de RVO en je eigen gemeente. Zo voorkom je dat je uitgaat van voorwaarden die niet meer gelden.
Collectieve energieoplossingen vragen om goede voorbereiding, maar bieden een reëel alternatief om als groep te verduurzamen en lagere energiekosten te realiseren. Door samen te werken maak je vaak meer mogelijk dan alleen.
Bronnen
Geraadpleegd op 23 september 2026.
Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk bouwkundig, juridisch of financieel advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend; gebruik is voor eigen risico. Regelingen en normen veranderen — controleer de actuele stand bij de officiële bron (o.a. rvo.nl en rijksoverheid.nl) en raadpleeg voor jouw situatie een gekwalificeerde professional. Laatst gecontroleerd: juli 2026.